Hội thảo “Năng lượng và Điện hạt nhân tại Việt Nam”: Kết nối tri thức, chuẩn bị nguồn lực cho chiến lược năng lượng dài hạn

Sáng 20/3/2026, tại Trường ĐH Khoa học tự nhiên, Hội thảo “Năng lượng và Điện hạt nhân tại Việt Nam” đã diễn ra theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, quy tụ đông đảo nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước. Đây là diễn đàn khoa học quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước tái khởi động chương trình điện hạt nhân nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng dài hạn, bảo đảm an ninh năng lượng và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0”.

Với hơn 60 năm hình thành và phát triển của Bộ môn Vật lý hạt nhân, Trường ĐH Khoa học tự nhiên đã xây dựng được nền tảng vững chắc trong đào tạo và nghiên cứu các lĩnh vực liên quan đến năng lượng nguyên tử.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS Trần Lê Quan – Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học tự nhiên nhấn mạnh vai trò của Nhà trường như một trung tâm đào tạo và nghiên cứu uy tín trong lĩnh vực khoa học cơ bản và công nghệ, đồng thời khẳng định những đóng góp lâu dài trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước. Đặc biệt, với hơn 60 năm hình thành và phát triển của Bộ môn Vật lý hạt nhân, Nhà trường đã xây dựng được nền tảng vững chắc trong đào tạo và nghiên cứu các lĩnh vực liên quan đến năng lượng nguyên tử.

Trong bối cảnh mới, khi Việt Nam định hướng phát triển điện hạt nhân, PGS.TS Trần Lê Quan nhấn mạnh: “Công tác chuẩn bị nguồn nhân lực cho lĩnh vực điện hạt nhân và các ứng dụng của năng lượng nguyên tử trở nên đặc biệt quan trọng. Đồng thời, bối cảnh đất nước cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và hợp tác quốc tế để xây dựng hệ sinh thái phát triển bền vững cho ngành năng lượng hạt nhân tại Việt Nam”.

Hội thảo hướng đến việc kết nối tri thức, chuẩn bị nguồn lực và định hình lộ trình phát triển điện hạt nhân an toàn, hiệu quả và bền vững tại Việt Nam trong những thập niên tới.

Trong khuôn khổ hội thảo, các phiên báo cáo khoa học đã cung cấp cái nhìn toàn diện từ định hướng chiến lược, kinh nghiệm quốc tế đến các vấn đề kỹ thuật, nhân lực và ứng dụng thực tiễn của công nghệ hạt nhân. Nổi bật là tham luận về định hướng phát triển điện hạt nhân tại Việt Nam, trong đó năng lượng nguyên tử được xác định là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế – xã hội bền vững, với mục tiêu đến năm 2050 điện hạt nhân có thể chiếm 6–8% cơ cấu nguồn điện quốc gia. Đồng thời, kinh nghiệm từ Nhật Bản cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng khung pháp lý nghiêm ngặt, bảo đảm an toàn tuyệt đối và phát triển công nghệ lò phản ứng thế hệ mới như SMR.

Song song đó, các báo cáo từ Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam nhấn mạnh vai trò của nghiên cứu nền tảng trong các lĩnh vực vật lý nơtron, thủy nhiệt và phân tích an toàn, cùng với việc phát triển các cơ sở nghiên cứu như lò phản ứng Đà Lạt và trung tâm khoa học – công nghệ hạt nhân trong tương lai.

Nhiều báo cáo tham luận được trình bày tại hội thảo, mang đến những góc nhìn và thảo luận về vấn đề năng lượng và điện hạt nhân.

Một trong những vấn đề then chốt được thảo luận là bài toán nguồn nhân lực, khi nhu cầu cho các dự án điện hạt nhân có thể lên tới hàng nghìn người trong khi Việt Nam đang thiếu hụt lực lượng chuyên gia do gián đoạn kéo dài; giải pháp được đề xuất là kết hợp đào tạo lại đội ngũ hiện có với đào tạo mới theo chuẩn quốc tế. Bên cạnh đó, hội thảo cũng làm rõ tiềm năng ứng dụng rộng rãi của công nghệ hạt nhân trong y học, công nghiệp và đời sống, từ xạ trị proton với độ chính xác cao, đến kiểm tra không phá hủy, công nghệ chùm tia điện tử và các kỹ thuật đo lường bức xạ hiện đại.

Với sự tham gia của nhiều chuyên gia quốc tế, hội thảo không chỉ là nơi trao đổi học thuật mà còn mở ra các cơ hội hợp tác, góp phần thúc đẩy nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử. Qua đó, sự kiện được xem là bước đi quan trọng trong việc kết nối tri thức, chuẩn bị nguồn lực và định hình lộ trình phát triển điện hạt nhân an toàn, hiệu quả và bền vững tại Việt Nam trong những thập niên tới.

KHẮC HIẾU

Nguồn: vnuhcm.edu.vn

Mục tiêu Phát triển bền vững: SDG4-Giáo dục có chất lượng, SDG11-Các thành phố và cộng đồng bền vững, SDG12-Tiêu thụ và sản xuất có trách nhiệm

Từ khoá: ĐHQG-HCM, Điện hạt nhân, Khoa học công nghệ, Năng lượng